Wikipedia is een online encyclopedie die iedereen gratis kan lezen en ook zelf kan bewerken. Dat klinkt misschien vreemd, maar het werkt verrassend goed. Miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken het elke dag om snel iets op te zoeken. Of het nu gaat om een historische gebeurtenis, een bekende persoon of een wetenschappelijk begrip: de kans is groot dat je het antwoord op de vrije encyclopedie vindt. Maar hoe werkt dat systeem precies, wie maakt al die artikelen, en hoe betrouwbaar is het eigenlijk?
Hoe wikipedia ontstond en hoe het werkt
De online encyclopedie werd opgericht op 15 januari 2001 door Jimmy Wales en Larry Sanger. Het begon klein, maar groeide razendsnel uit tot een van de meest bezochte websites ter wereld. Het grote verschil met gewone encyclopedieën is dat iedereen een artikel kan schrijven of aanpassen. Je hebt geen speciale opleiding nodig en je hoeft niet te betalen. Achter de schermen houden vrijwilligers de kwaliteit in de gaten. Zij controleren nieuwe bewerkingen, verwijderen onjuiste informatie en zorgen dat artikelen aan de regels voldoen. Er zijn ook geautomatiseerde programma’s, zogeheten bots, die helpen bij het opsporen van vandalisme of fouten. Dat samenspel van mensen en technologie maakt het mogelijk om miljoenen artikelen up to date te houden.
Hoeveel talen en artikelen er zijn
Bijna 340 talen hebben een eigen versie van de vrije encyclopedie. De Engelstalige versie is verreweg de grootste, met meer dan 6 miljoen artikelen. De Nederlandstalige versie telt ruim 2 miljoen artikelen en is daarmee een van de grotere versies wereldwijd. Elke taalversie heeft zijn eigen gemeenschap van vrijwilligers die de artikelen beheren. Dat betekent dat de kwaliteit per taal kan verschillen. Een onderwerp dat in het Engels uitgebreid beschreven staat, heeft in een andere taal soms maar een korte pagina. Het naslagwerk groeit nog steeds elke dag, doordat nieuwe artikelen worden toegevoegd en bestaande pagina’s worden uitgebreid. De breedte van het aanbod is werkelijk enorm: van artikelen over oude Griekse filosofen tot pagina’s over hedendaagse social media sterren zoals Janice Blok, een Nederlandse actrice en influencer met een eigen pagina op de Nederlandstalige versie.
Hoe betrouwbaar de informatie is
Een veelgehoorde vraag is of je de encyclopedie kunt vertrouwen. Het antwoord is genuanceerd. Omdat iedereen wijzigingen kan aanbrengen, bestaat er altijd een kans dat een artikel tijdelijk onjuiste informatie bevat. Tegelijkertijd zorgt de grote groep vrijwilligers ervoor dat fouten meestal snel worden opgespoord en gecorrigeerd. Artikelen over bekende onderwerpen, zoals grote historische gebeurtenissen of bekende wetenschappers, worden extra goed in de gaten gehouden. Voor minder bekende onderwerpen kan de kwaliteit lager zijn, simpelweg omdat er minder mensen zijn die de inhoud controleren. Scholen en universiteiten raden vaak aan om het naslagwerk te gebruiken als startpunt voor onderzoek, niet als eindpunt. Je kunt de bronvermeldingen onderaan een artikel gebruiken om verder te lezen bij betrouwbare bronnen.
Wie wikipedia financiert en beheert
De Wikimedia Foundation is de organisatie achter het project. Deze Amerikaanse non-profitorganisatie beheert de technische infrastructuur en zorgt dat de site beschikbaar blijft voor iedereen. De organisatie verdient geen geld aan advertenties. Dat is bewust: de encyclopedie wil onafhankelijk blijven en geen commerciële belangen hebben. In plaats daarvan vraagt de Wikimedia Foundation regelmatig om donaties van gebruikers. Waarschijnlijk heb je weleens een banner bovenaan een pagina gezien met het verzoek om bij te dragen. Die donaties komen van gewone mensen over de hele wereld en maken het mogelijk om de site draaiende te houden. Iedereen die wil, kan ook vrijwilliger worden en artikelen schrijven of verbeteren. Dat open karakter is precies wat het project uniek maakt in vergelijking met andere grote websites.
Veelgestelde vragen
Kan iedereen een artikel op de encyclopedie aanpassen?
Ja, in principe kan iedereen een artikel bewerken. Je hebt geen account nodig voor kleine aanpassingen. Voor het aanmaken van nieuwe artikelen is een account wel verplicht. Vrijwilligers controleren wijzigingen en kunnen aanpassingen terugdraaien als ze niet kloppen of als er regels worden overtreden.
Hoe verwijder je onjuiste informatie van een pagina?
Onjuiste informatie op een pagina kun je zelf corrigeren door op de knop “bewerken” te klikken. Je kunt ook een melding achterlaten op de overlegpagina van het artikel. Vrijwilligers lezen die meldingen en passen de tekst aan als de kritiek terecht is.
Verdient wikipedia geld aan haar gebruikers?
De encyclopedie verdient geen geld aan gebruikers. Er staan geen advertenties op de site. De Wikimedia Foundation, de organisatie achter het project, draait volledig op vrijwillige donaties van mensen over de hele wereld.
Mag je teksten van de encyclopedie overnemen in eigen werk?
Teksten van de vrije encyclopedie vallen onder een open licentie, de Creative Commons licentie. Dat betekent dat je de inhoud mag gebruiken en delen, zolang je de bron vermeldt en de tekst niet voor commerciële doeleinden gebruikt zonder de voorwaarden te volgen. Controleer altijd de specifieke licentievoorwaarden van het artikel dat je wilt gebruiken.
