Mercurius zit vol verrassingen. De kleinste planeet van ons zonnestelsel is tegelijk de dichtste bij de zon én een van de minst begrepen objecten in ons zonnestelsel. Of je nu een beginnende sterrenliefhebber bent of gewoon nieuwsgierig: de weetjes over Mercurius zijn vaak verrassender dan je zou verwachten.
Mercurius is kleiner dan je denkt
Mercurius is de kleinste planeet van het zonnestelsel, zowel qua massa als qua diameter. Hij is ongeveer 18 keer minder zwaar dan de aarde en heeft een diameter van zo’n 4.880 kilometer. Ter vergelijking: de aarde heeft een diameter van bijna 12.756 kilometer. Mercurius is daarmee maar iets groter dan de maan van de aarde.
Vroeger gold Pluto als de kleinste planeet, maar sinds 2006 is Pluto herclassificeerd als dwergplaneet. Daarmee schoof Mercurius definitief naar de titel van kleinste planeet van ons zonnestelsel.
Zo dicht bij de zon, maar toch ijskoud ’s nachts
Je zou verwachten dat Mercurius de heetste planeet is, want hij staat het dichtst bij de zon. Toch is dat niet zo. Mercurius heeft vrijwel geen atmosfeer, en dat heeft grote gevolgen voor de temperatuur. Overdag kan het oplopen tot meer dan 430 graden Celsius. Maar ’s nachts daalt de temperatuur tot min 180 graden Celsius. Dat is een schommeling van meer dan 600 graden in één planeetrotatie.
Venus is trouwens wél heter, al staat die verder van de zon. Dat komt doordat Venus een dikke atmosfeer heeft die warmte vasthoudt. Op Mercurius verdwijnt de warmte meteen zodra de zon ondergaat.
Een dag op Mercurius duurt langer dan een jaar
Dit is een van de bekendste maar ook meest verwarrende weetjes over Mercurius. De planeet draait zo langzaam om zijn eigen as dat één dag op Mercurius (van zonsopgang tot zonsondergang) langer duurt dan een volledig jaar op Mercurius. Een jaar op Mercurius duurt 88 aardse dagen. Een dag duurt 176 aardse dagen. Je verjaardag zou dus twee keer per dag vallen.
Mercurius heeft een enorme kern
Vergeleken met zijn totale omvang heeft Mercurius een opvallend grote metalen kern. Die kern beslaat naar schatting zo’n 85 procent van de straal van de planeet. Op aarde is dat percentage veel lager. Wetenschappers denken dat Mercurius ooit groter was, maar dat een enorme botsing vroeg in de geschiedenis van het zonnestelsel een groot deel van de buitenste lagen heeft weggeslagen.
Verrassende weetjes over Mercurius op een rij
- Mercurius heeft geen manen en geen ringen.
- De planeet heeft wel een magnetisch veld, al is dat veel zwakker dan dat van de aarde.
- Ondanks de extreme hitte overdag zijn er in kraters op de polen ijsvoorraden gevonden. Die kraters liggen permanent in de schaduw.
- Mercurius is met het blote oog zichtbaar vanaf aarde, maar alleen kort na zonsondergang of vlak voor zonsopgang.
- NASA’s ruimtesonde MESSENGER heeft Mercurius tussen 2011 en 2015 in kaart gebracht. De ESA-sonde BepiColombo is momenteel onderweg en wordt naar schatting rond 2025 verwacht in de buurt van Mercurius.
- Het oppervlak van Mercurius zit vol kraters, vergelijkbaar met het uiterlijk van onze maan.
Waarom is Mercurius zo moeilijk te bestuderen?
Mercurius staat weliswaar dicht bij de zon, maar dat maakt hem juist lastig te bereiken. Een ruimtesonde die naar Mercurius vliegt, valt steeds verder de zwaartekracht van de zon in. Dat kost veel extra brandstof om te vertragen. Bovendien is er weinig atmosfeer om gebruik van te maken bij het remmen. Daardoor zijn er tot nu toe maar twee missies naar Mercurius gestuurd: Mariner 10 (jaren zeventig) en MESSENGER.
Mercurius blijft een planeet die, ondanks zijn kleine formaat, wetenschappers blijft verbazen. Van het extreme temperatuurverschil tot het ijs in zijn kraters: er is meer te ontdekken dan zijn bescheiden grootte doet vermoeden.