Vleermuizen zijn vol verrassingen. Ze vliegen niet in je haren, kunnen ouder worden dan de meeste huisdieren en zijn de enige zoogdieren die echt kunnen vliegen. Of je nu nieuwsgierig bent geworden door een vleermuis in je tuin of gewoon meer wilt weten: dit zijn de leukste en meest verrassende vleermuis weetjes op een rij.
Vleermuizen vliegen niet in je haren
Dit is waarschijnlijk het bekendste misverstand over vleermuizen. Ze vliegen wél heel dicht bij mensen langs, soms op een paar centimeter afstand, maar ze raken je nooit. Dat dichte gevlieg komt doordat ze op zoek zijn naar insecten, die jij als warmtebron aantrekt. Dankzij echolocatie, hun ingebouwde sonar, weten ze precies waar jij bent en sturen ze er altijd netjes omheen.
Echolocatie: horen in plaats van zien
Vleermuizen gebruiken geluid om te navigeren en te jagen. Ze stoten hoge tonen uit die voor mensen niet hoorbaar zijn, en luisteren naar de echo die terugkomt. Zo weten ze precies waar een muggje of motje zit, zelfs in het pikkedonker. Dit systeem werkt zo precies dat ze een draad van slechts een millimeter dik kunnen ontwijken. Ze zijn niet blind: hun ogen werken gewoon, maar bij weinig licht vertrouwen ze meer op geluid.
De enige vliegende zoogdieren ter wereld
Vleermuizen horen bij de zoogdieren, net als honden, katten en mensen. Maar ze zijn de enige zoogdieren die echt kunnen vliegen, met echte vleugels. Andere dieren, zoals vliegende eekhoorns, kunnen alleen glijden. De vleugel van een vleermuis is eigenlijk een sterk uitgerekte hand met een vlies ertussen. Kijk je naar de botstructuur, dan zie je gewoon vier vingers en een duim.
Meer vleermuis weetjes over leeftijd en slaap
Vleermuizen kunnen verrassend oud worden. Kleine soorten, die je normaal gesproken maar een paar jaar zou geven, halen in werkelijkheid soms twintig jaar of meer. Dat is uitzonderlijk voor een dier van zo’n kleine omvang. Ter vergelijking: een muis van vergelijkbare grootte wordt zelden ouder dan twee jaar.
In de winter houden veel vleermuissoorten een winterslaap, ook wel hibernatie genoemd. Ze zoeken een koele, vochtvrije plek op, zoals een grot, kelder of spouwmuur, en zakken hun lichaamstemperatuur bijna helemaal terug. Hun hartslag daalt dan van honderden slagen per minuut naar soms maar tien. Ze leven in die periode volledig op hun vetreserves.
Wat eten vleermuizen?
De vleermuizen die in Nederland en België leven, eten vrijwel uitsluitend insecten. In één nacht kan een vleermuis honderden tot duizenden muggen, motten en andere insecten eten. Dat maakt ze onmisbaar voor het evenwicht in de natuur. Een grote kolonie vleermuizen houdt in de zomer insectenpopulaties aanzienlijk in bedwang, zonder dat daar gif of vallen aan te pas komen.
In tropische landen zijn er ook vleermuizen die fruit eten, nectar drinken of, bij de bekende vampiervleermuis, bloed drinken. Die soorten komen in Europa niet voor. De vampiervleermuis leeft in Midden- en Zuid-Amerika en drinkt meestal bloed van grote zoogdieren zoals koeien, niet van mensen.
Vleermuizen hangen ondersteboven
Vleermuizen rusten en slapen hangend aan hun poten, met de kop naar beneden. Dit werkt voor hen moeiteloos, omdat hun poten ontworpen zijn om vast te klemmen zonder spierkracht. Ze hoeven geen energie te steken in het vasthouden: hun eigen gewicht trekt de pezen dicht. Opstijgen doen ze simpelweg door los te laten en direct hun vleugels te spreiden.
Vleermuis weetjes voor kinderen: snel en wendbaar
Vleermuizen zijn snelle vliegers. Sommige soorten halen snelheden van meer dan vijftig kilometer per uur. Ze kunnen bovendien heel scherp bochten maken en op de plek stil zweven om een insect te pakken. Jonge vleermuizen, die gewoon pups worden genoemd, worden geboren zonder vacht en kunnen aanvankelijk niet vliegen. Na een paar weken zijn ze al zo goed als zelfstandig.
Beschermd in Nederland en België
Alle vleermuissoorten in Nederland en België zijn wettelijk beschermd. Je mag ze niet vangen, doden of storen, en hun verblijfplaatsen mogen niet worden verstoord of vernield. Dit geldt ook als een vleermuis zich in jouw woning heeft gevestigd. Bij verbouwingen of renovaties waarbij vleermuizen aanwezig kunnen zijn, is het verstandig vooraf contact op te nemen met een erkende vleermuiswerkgroep of de provincie.
Vleermuizen zijn fascinerende dieren die veel meer verdienen dan hun slechte reputatie. Ze zijn handig, harmless en hard werkend. De volgende keer dat er eentje langs je oor zoeft op een zomeravond, weet je: die jaagt gewoon op muggen, en jij bent veilig.