Kippen zijn veel slimmer en fascinerende dieren dan de meeste mensen denken. Ze communiceren, dromen, hebben vriendjes en vijandjes, en stammen af van wilde vogels uit Zuidoost-Azië. Hieronder vind je de meest opvallende weetjes over kippen, van hun gedrag tot hun zintuigen.
De kip stamt af van de rode kamhoen
Het wilde voorouderbeest van de kip is de rode kamhoen, een vogelsoort die van nature voorkomt in Zuidoost-Azië. Dat klinkt ver weg, maar het bijzondere is: veel van het gedrag dat kippen vandaag de dag vertonen, komt nog rechtstreeks van die wilde voorouders. Ze scharrelen, pikken in de grond en zoeken hoge plekken op om te slapen, net zoals hun wilde familieleden dat deden en nog steeds doen.
Weetjes over kippen en hun intelligentie
Kippen zijn aanzienlijk slimmer dan ze er uitzien. Ze kunnen tot tien leren tellen en begrijpen het concept van “meer” en “minder”. Jonge kuikens die pas een paar dagen oud zijn, blijken dit al te kunnen. Dat is opvallend, omdat veel andere dieren deze wiskundige basisvaardigheid pas later ontwikkelen of helemaal niet.
Kippen kunnen ook zelfbeheersing tonen. In gedragsonderzoek kozen kippen er bewust voor om even te wachten op een grotere beloning in plaats van meteen te pakken wat beschikbaar was. Dat soort gedrag werd lang alleen bij zoogdieren verwacht.
Ze communiceren op meer dan 30 manieren
Een kip maakt niet zomaar wat geluid. Wetenschappers hebben meer dan dertig verschillende geluiden en signalen geïdentificeerd waarmee kippen met elkaar communiceren. Er is een specifiek alarm voor een roofdier in de lucht, een ander alarm voor gevaar op de grond, en weer andere klanken voor voedsel, paring of gewoon sociaal contact. Een haan die voedsel vindt, roept de hennen met een apart geluid, ook al is hij zelf niet hongerig.
Kippen dromen tijdens hun slaap
Net als mensen en honden doorlopen kippen een REM-slaapfase, de slaapfase waarin dromen plaatsvinden. Dit blijkt uit hersenonderzoek. Of een kip daadwerkelijk iets “beleeft” in haar droom is moeilijk te zeggen, maar de hersenactiviteit tijdens hun slaap lijkt sterk op die van dromende zoogdieren.
Ze hebben een complex sociaal leven
De uitdrukking “pikorde” komt letterlijk uit het gedrag van kippen. In een groep kippen is er een duidelijke rangorde: de hoogste kip mag als eerste eten, de laagste als laatste. Die rangorde bepaalt ook wie de beste slaapplaats krijgt en wie bij de haan in de gunst staat. Kippen herkennen tientallen soortgenoten en onthouden wie hoog of laag in de pikorde staat.
Ze vormen ook echte vriendschappen. Kippen die regelmatig samen optrekken, zoeken elkaar actief op en vertonen rustiger gedrag in elkaars nabijheid dan bij onbekende kippen.
Een kip kan zichzelf herkennen, maar niet in een spiegel
Kippen reageren op hun eigen spiegelbeeld als op een vreemde kip, niet als op zichzelf. Ze zijn dus waarschijnlijk niet zelfbewust in de zin dat ze zichzelf als individu zien in een reflectie. Dat verschilt van dieren zoals dolfijnen, chimpansees en olifanten, die die test wel doorstaan. Toch neemt dat niets weg van hun sociale intelligentie: ze herkennen wel degelijk andere individuen en reageren anders op bekende dan op onbekende kippen.
Kuikens communiceren nog vóór ze uit het ei zijn
Al vóór het uitkomen maken kuikens geluid vanuit het ei. De moeder reageert daarop met zachte klokklanken. Dit is geen toeval: zo leren kuiken en moeder elkaars stem kennen nog voordat ze elkaar gezien hebben. Na het uitkomen weet het kuiken al wie zijn moeder is, puur op basis van geluid.
Ze zien kleuren die wij niet zien
Mensen hebben drie soorten kegeltjes in het oog voor kleurwaarneming. Kippen hebben er vier, waardoor ze ook ultraviolet licht kunnen waarnemen. Dit heeft een praktisch doel: veel insecten en sommige vruchten reflecteren UV-licht, waardoor kippen die in het wild veel makkelijker kunnen vinden dan wij zouden kunnen. Het betekent ook dat de wereld er voor een kip visueel heel anders uitziet dan voor een mens.
Kippen zijn de meest voorkomende vogel op aarde
Er leven wereldwijd naar schatting rond de 30 miljard kippen op dit moment, meer dan welke andere vogelsoort ook. Dat zijn er ruwweg vier keer zo veel als mensen. Ze leven op vrijwel elk continent, behalve Antarctica. Als je alle wilde vogels meetelt, is de kip nog steeds veruit de talrijkste vogel ter wereld.
Een hen kan eieren leggen zonder haan
Dit is een weetje dat veel mensen verrast: een hen heeft geen haan nodig om eieren te leggen. Ze legt gewoon onbevruchte eieren, die uiteraard niet uitkomen. Alleen als een haan aanwezig is en het ei bevrucht, kan er een kuiken uit groeien. De eieren die je in de supermarkt koopt, zijn vrijwel altijd onbevrucht.
Ze nemen stofbaden voor hun gezondheid
Kippen graven een kuil in de grond en wentelen zich daarin om stof door hun veren te werken. Dat klinkt vies, maar het is een slimme techniek: het stof verstikt luizen en mijten die anders in de veren zouden leven. Kippen die geen toegang hebben tot droge grond of zand vertonen dit gedrag ook als het niet werkt, bijvoorbeeld op een betonnen vloer. Het is een diep ingesleten instinct.
Kippen zijn kortom veel meer dan boerderijdieren. Ze communiceren, redeneren, dromen en hebben een rijk sociaal leven. Wie eenmaal weet hoe complex hun gedrag is, kijkt anders naar die scharrelvogel in de tuin of op het erf.