Bordspellen uit de jaren 80 zijn een aparte categorie: herkenbaar, soms frustrerend, maar altijd gezellig. Denk aan titels als Stratego, Trivial Pursuit, Scotland Yard en Risk. Dit waren de spellen die op zaterdagavond op tafel kwamen, vaak met de hele familie. De spellenkasten waren misschien minder gevuld dan nu, maar de spellen die er inlagen werden echt gespeeld, tot de kaartjes verfrommeld waren en de spelstukken half kwijt.
Welke bordspellen uit de jaren 80 kende iedereen?
Een aantal spellen uit die periode kom je nog steeds tegen, bij grootouders thuis of op rommelmarkten. Ze waren massaal populair in Nederland en België, en veel ervan zijn tot op de dag van vandaag in productie gebleven.
- Trivial Pursuit (1981): het pubquiz-bordspel avant la lettre. Je beantwoordt vragen in zes categorieën en verzamelt taartpuntjes. Voor kinderen vaak te moeilijk, voor volwassenen een serieuze uitdaging. Het spel werd in 1982 commercieel uitgebracht en was in de loop van de jaren 80 een echte bestseller.
- Scotland Yard (1983): één speler speelt de ongrijpbare misdadiger Mister X, de rest speelt rechercheur. Het spel won in 1983 de befaamde Duitse spellenprijs “Spiel des Jahres” en gold als een van de meest inventieve spellen van dat decennium.
- Risk: het wereldveroveringsbordspel dat al bestond vóór de jaren 80, maar in die periode enorm populair was. Partijen konden uren duren, wat het spel zowel geliefd als gevreesd maakte.
- Stratego: een tactisch spel waarbij je de stukken van je tegenstander niet kunt zien. Bluf en logica zijn minstens zo belangrijk als geluk. Stratego stamt oorspronkelijk uit de jaren 60, maar bleef een vaste waarde in jaren 80-huishoudens.
- Cluedo: wie heeft de moord gepleegd, met welk wapen en in welke kamer? Dit detectivespel prikkelde de logica en trok spelers van alle leeftijden.
- Mens erger je niet: eigenlijk al veel ouder, maar dit was het spel dat in vrijwel elke kast lag. Simpel, snel uitgelegd en gegarandeerd voor wat frustratie aan tafel.
- Ganzenbord: nog zo’n tijdloos spel dat in de jaren 80 gewoon bleef meegaan. Gooien, vooruit, soms terug. Geen strategie nodig.
Wat maakte jaren 80-bordspellen anders dan nu?
Spellen uit die periode waren over het algemeen eenvoudiger van opzet dan veel moderne bordspellen. Er waren minder regels, minder componenten en minder uitzonderingen. Je pakte de spelregels er één keer bij, en daarna speelde je gewoon. Dat is tegenwoordig anders: moderne “hobbyisten-spellen” kunnen spelregelboekjes hebben van twintig pagina’s of meer.
Een ander verschil is de rol van geluk. In veel jaren 80-bordspellen bepaalde de dobbelsteen een flink deel van de uitkomst. Dat maakte ze toegankelijk voor jong en oud tegelijk, maar kon ook voor onvrede zorgen als je steeds op een slechte plek belandde. Moderne spellen proberen geluk en strategie vaker in balans te brengen.
Qua vormgeving waren de jaren 80-spellen functioneel: stevig karton, plasticen spelstukken, en de kleuren waren helder maar niet per se mooi. Je kocht een spel om het te spelen, niet om het tentoon te stellen.
Spellen die iets minder bekend zijn, maar ook typisch jaren 80
Naast de grote namen waren er ook spellen die populair waren maar nu minder makkelijk te vinden zijn. Pim Pam Pet was zo’n spel: woorden bedenken op een letter en categorie, zo snel mogelijk. Behendigheids- en reactiespellen als Mikado en Jenga (Jenga verscheen in 1983) hoorden ook bij de vaste rotatie in veel gezinnen.
Kaartspellen zoals Kwartetten en UNO (UNO bestond al sinds 1971 maar was ook in de jaren 80 heel populair) waren een aanvulling op de bordspellen. Makkelijk mee te nemen, snel uit te leggen en geschikt voor alle leeftijden.
Zijn deze klassieke bordspellen nog te koop?
Veel van de jaren 80-bordspellen zijn gewoon nog verkrijgbaar, zij het soms in een vernieuwde editie. Trivial Pursuit, Cluedo, Stratego, Risk en Scotland Yard worden nog steeds gemaakt en verkocht. De originele jaren 80-versies met het oude artwork en de originele spelstukken zijn via rommelmarkten, kringloopwinkels en online marktplaatsen te vinden, soms voor een paar euro, soms voor meer als het een complete en gave set is.
Wie de nostalgie wil heroveren, doet er goed aan te controleren of alle onderdelen er nog bij zitten voordat je een tweedehands spel koopt. Mist een klassiek bordspel uit de jaren 80 een paar spelstukken, dan kan dat de hele spelervaring verpesten. Bij nieuwe edities heb je dat probleem niet, maar mis je dan wel de charme van het origineel.
De bordspellen van de jaren 80 hadden iets wat moeilijk te omschrijven is: ze waren het middelpunt van de avond, zonder schermen of afleiding eromheen. Precies dat maakt ze voor veel mensen nog steeds de moeite waard om opnieuw van tafel te halen.

