De aarde zit vol verrassingen. Zo is de binnenkant van onze planeet zo heet als het oppervlak van de zon, draait de aarde iets sneller dan de meeste mensen denken en is het grootste deel van de aardoppervlakte bedekt met water. Hieronder vind je de meest opvallende weetjes over de aarde, van de kern tot de atmosfeer.
De kern van de aarde: ijzer, nikkel en extreme hitte
Het binnenste van de aarde bestaat uit metaal, voornamelijk ijzer en nikkel. Die kern heeft twee lagen. De binnenkern is vast en heeft een straal van ongeveer 1.220 kilometer. De buitenkern is vloeibaar en bevindt zich om die vaste kern heen. De temperatuur in de kern loopt op tot zo’n 5.000 tot 6.000 graden Celsius, vergelijkbaar met de temperatuur aan het oppervlak van de zon.
De vloeibare buitenkern is niet zomaar een bijzonderheid. Het stromende gesmolten metaal in die laag zorgt namelijk voor het magnetische veld van de aarde. Dat veld beschermt jou en al het andere leven op aarde tegen schadelijke zonnewind en kosmische straling. Zonder dat magnetische veld zou de atmosfeer langzaam wegwaaien, net zoals er bij Mars is gebeurd.
Weetjes over de aarde die de meeste mensen niet weten
De aarde is niet perfect rond. Ze is een zogenaamde afgeplateerde sferoïde: bij de evenaar is de diameter groter dan van pool tot pool. De omtrek bij de evenaar is ongeveer 40.075 kilometer, terwijl die van pool tot pool zo’n 40.008 kilometer is. Dat verschil van ruim 60 kilometer laat je niet merken in het dagelijks leven, maar het is meetbaar.
De aarde is ongeveer 4,5 miljard jaar oud. Ter vergelijking: de oudste bekende gesteenten op aarde zijn zo’n 4 miljard jaar oud. Het leven verscheen naar schatting zo’n 3,5 à 4 miljard jaar geleden voor het eerst, aanvankelijk als eenvoudige eencellige organismen in de oceanen.
Nog een verrassend feit: de aarde draait niet in precies 24 uur om haar eigen as. Een volledige rotatie duurt eigenlijk 23 uur, 56 minuten en 4 seconden. De 24-uurse dag die wij kennen, is een gemiddelde afgestemd op de positie van de zon.
Water, water en nog eens water
Ongeveer 71 procent van het aardoppervlak is bedekt met water. Toch is het grootste deel daarvan zout water in de oceanen. Slechts zo’n 2,5 procent van al het water op aarde is zoet water. En het overgrote deel van dat zoete water zit vastgevroren in ijskappen en gletsjers, met name in Antarctica en Groenland. Het zoete water dat je kunt drinken, is dus maar een heel klein deel van het totaal.
De diepste plek op aarde is de Challenger Deep in de Marianentrog in de Stille Oceaan, op ongeveer 11 kilometer diepte. De hoogste berg is de Mount Everest, met een top op bijna 8.849 meter boven zeeniveau. Als je de hoogte van de Everest vergelijkt met de diepte van de Marianentrog, is de zee dus nog een stuk dieper dan de Everest hoog is.
De atmosfeer en de lucht die je inademt
De lucht om je heen bestaat voor ongeveer 78 procent uit stikstof en voor bijna 21 procent uit zuurstof. De rest is een mix van andere gassen, waaronder argon en een kleine hoeveelheid koolstofdioxide. Die kleine hoeveelheid CO2 speelt een grote rol in het klimaat, omdat het broeikasgassen zijn die warmte vasthouden in de atmosfeer.
De atmosfeer heeft verschillende lagen. De troposfeer, waar het weer plaatsvindt, strekt zich uit tot ongeveer 12 kilometer hoogte. Daarboven bevindt zich de stratosfeer, met daarin de ozonlaag op zo’n 15 tot 35 kilometer hoogte. De ozonlaag absorbeert het grootste deel van de ultraviolette straling van de zon.
De aarde beweegt altijd
De aardkorst bestaat uit grote platen die voortdurend bewegen. Dat heet platentektoniek. Die beweging gaat langzaam, meestal een paar centimeter per jaar, maar over miljoenen jaren vormen die verschuivingen bergen, oceanen en continenten. De Himalaya ontstond doordat de Indische plaat botste met de Euraziatische plaat, een proces dat nog steeds doorgaat. De Alpen zijn op een vergelijkbare manier gevormd.
Aardbevingen en vulkaanuitbarstingen zijn directe gevolgen van die bewegende platen. Langs de zogenaamde Gordel van Vuur rond de Stille Oceaan vinden de meeste aardbevingen en vulkaanuitbarstingen ter wereld plaats.
Veelgestelde vragen over weetjes over de aarde
Hoe zwaar is de aarde?
De massa van de aarde is ongeveer 5,97 x 10 tot de macht 24 kilogram. Dat is een getal met 24 nullen, en het is voor mensen nauwelijks voor te stellen.
Wat is de gemiddelde temperatuur op aarde?
De gemiddelde oppervlaktetemperatuur is ongeveer 15 graden Celsius. Door klimaatverandering stijgt dat gemiddelde langzaam.
Hoeveel soorten leven er op aarde?
Wetenschappers schatten dat er naar schatting rond 8 tot 10 miljoen soorten leven op aarde zijn, maar het grote merendeel is nog niet beschreven of ontdekt.
Is de aarde de enige planeet met vloeibaar water aan het oppervlak?
In ons zonnestelsel wel, voor zover we nu weten. Op andere planeten en manen is er mogelijk vloeibaar water onder het oppervlak, zoals op Saturnus’ maan Enceladus.
De aarde is qua planeten bijzonder: een vaste kern van ijzer, enorme oceanen, een beschermend magnetisch veld en een dunne atmosfeer die leven mogelijk maakt. Hoe gewoon je planeet ook voelt, de feiten erover blijven verrassend.