De cheetah is de snelste landcat ter wereld en kan in korte tijd razendsnel optrekken. Maar er valt veel meer te ontdekken over dit bijzondere dier dan alleen die topsnelheid. Hieronder vind je de meest opvallende cheetah weetjes, van zijn lichaamsbouw tot zijn unieke geluiden.
De cheetah heet ook wel jachtluipaard
De officiële andere naam voor de cheetah is jachtluipaard. Dat klinkt verwarrend, want er bestaat ook een gewoon luipaard. Dat zijn echter twee volledig verschillende katachtigen. De cheetah (Acinonyx jubatus) is slanker, kleiner en gebouwd voor snelheid. Het luipaard is zwaarder, klimt goed in bomen en heeft rozet-achtige vlekken. De cheetah heeft eenvoudige, ronde zwarte vlekken en twee opvallende zwarte strepen van zijn ogen naar zijn mondhoeken. Die strepen worden “traanstrepen” genoemd en helpen schitterend licht te weren, net als zwart tape onder de ogen van sporters.
Waar leeft de cheetah?
Cheetah’s leven voornamelijk in Afrika, met name in de savannes en open graslanden van sub-Saharisch Afrika. Er bestaat ook een kleine, zeldzame populatie in Iran, in Azië. Die Aziatische cheetah is ernstig bedreigd; er leven er naar schatting nog maar tientallen exemplaren. In Afrika zijn de aantallen ook sterk teruggelopen door verlies van leefgebied en een afname van prooidieren. Wereldwijd zijn er naar schatting nog ongeveer 7.000 cheetahs in het wild (schatting rond 2024).
De topsnelheid van de cheetah
De cheetah haalt een topsnelheid van ongeveer 110 tot 120 kilometer per uur. Daarmee is hij de snelste landcat én het snelste landdier op aarde. Die snelheid houdt hij maar kort vol, meestal maar 20 tot 30 seconden. Zijn hele lichaam is hierop afgestemd: een slanke bouw, lange benen, een flexibele wervelkolom die als een veer werkt, en grote neusgaten voor extra zuurstofopname. Zijn staart fungeert als roer en helpt hem scherpe bochten te maken tijdens de jacht.
Na een sprint is de cheetah volledig uitgeput. Hij moet soms 15 tot 30 minuten rusten voordat hij zijn prooi kan opeten. In die tijd loopt hij het risico dat andere roofdieren, zoals leeuwen of hyena’s, de vangst stelen.
Unieke klauwen die niet intrekbaar zijn
De meeste katachtigen kunnen hun klauwen volledig intrekken. De cheetah kan dat maar gedeeltelijk. Zijn klauwen zijn bijna altijd zichtbaar, vergelijkbaar met die van een hond. Dat geeft hem een betere grip op de grond tijdens het rennen, net als de noppen onder een atletiekschoen. Het is een van de meest opvallende anatomische verschillen met andere katten.
Cheetah weetjes over geluid en gedrag
Een cheetah kan niet brullen, in tegenstelling tot leeuwen en tijgers. In plaats daarvan maakt hij hoge piepende geluiden, blaft hij en maakt hij een bijzonder geluid dat klinkt als een vogelzang. Dat geluid heet “chirping” en wordt gebruikt om contact te maken met soortgenoten. Cheetahs zijn ook geen nachtdieren zoals veel andere roofdieren. Ze jagen overdag, wat botsingen met sterkere nachtelijke roofdieren vermijdt.
In tegenstelling tot leeuwen leven cheetahs niet in grote groepen. Vrouwtjes leven grotendeels alleen, alleen met jongen. Mannetjes vormen soms kleine groepjes van twee of drie, vaak broers uit hetzelfde nest. Die samenwerking helpt hen groter prooi te vangen en hun territorium te verdedigen.
De opvoeding van jonge cheetahs
Een moeder cheetah brengt haar jongen doorgaans 18 maanden bij hoe ze moeten overleven. Ze leert ze jagen door gewond of klein prooi vrij te laten zodat de jongen kunnen oefenen. Jonge cheetahs zijn kwetsbaar en een groot deel overleeft de eerste weken niet door predatie van leeuwen, luipaarden en hyena’s. Een worp bestaat gemiddeld uit drie tot vijf jongen.
De cheetah in gevaar
De cheetah staat op de lijst van kwetsbare diersoorten. Zijn grootste bedreigingen zijn het verlies van leefgebied door menselijke uitbreiding, afname van prooidieren en illegale handel. Cheetahwelpen worden soms gevangen en als huisdier verkocht in het Midden-Oosten, wat de wilde populatie verder onder druk zet. Doordat cheetahs een beperkte genetische diversiteit hebben, zijn ze ook gevoeliger voor ziekten dan veel andere diersoorten.
De cheetah is zoveel meer dan alleen een snelheidswonder. Zijn unieke bouw, sociale gedrag en kwetsbare positie in het wild maken hem tot een van de meest bijzondere katten op aarde. Wie meer wil weten over cheetahs, kan terecht bij natuurorganisaties als de Cheetah Conservation Fund, die zich volledig richten op het beschermen van deze diersoort.