Paarden weetjes: 15 verrassende feiten over paarden

Paarden weetjes zijn er in overvloed, maar veel ervan verrassen zelfs doorgewinterde ruiters. Wist je dat paarden bijna 360 graden om zich heen kunnen kijken, of dat ze staand kunnen slapen? Hieronder vind je de meest opvallende en weinig bekende feitjes over paarden, netjes uitgelegd.

Zintuigen en lichaam: bijzondere paarden weetjes

Paarden hebben een gezichtsveld van bijna 360 graden. Dat komt doordat hun ogen aan de zijkanten van de kop zitten. Er is wel een blinde vlek: recht voor de neus en recht achter de staart. Dat is precies waarom paarden schrikken als je ze onverwacht van achteren benadert.

Hun ogen zijn de grootste van alle landdieren. Daardoor zien paarden in het donker opvallend goed, beter dan mensen. Ze zijn niet kleurenblind, maar ze zien rood en groen minder scherp dan wij. Blauw en geel zien ze juist heel helder.

Paarden hebben een unieke constructie in hun benen waarmee ze kunnen slapen terwijl ze staan. Dat heet het “stay apparatus”: een systeem van pezen en gewrichten dat de benen op slot zet zonder dat de spieren inspanning leveren. Echt diepe slaap (de REM-fase) kunnen ze alleen liggend bereiken, en dat doen ze ook, maar meestal maar een paar uur per etmaal.

De hartslag van een paard in rust ligt tussen de 28 en 44 slagen per minuut. Ter vergelijking: bij een mens is dat 60 tot 100 slagen. Het hart van een paard kan wel 4 tot 5 kilo wegen, wat bijdraagt aan hun enorme uithoudingsvermogen.

Gedrag en sociale instincten

Paarden zijn kuddedieren en hebben van nature een hiërarchie. In een groep bepaalt een leidmerrie (een oudere, ervaren merrie) vaak de richting en het tempo. Hengsten verdedigen de groep, maar nemen zelden het voortouw bij het zoeken naar voedsel of water.

Ze communiceren via lichaamstaal. Platgelegde oren betekenen boosheid of angst. Rechtopstaande oren en een ontspannen onderlip wijzen op rust en vertrouwen. Paarden lezen elkaars signalen razendsnel, en ze doen hetzelfde met mensen.

Paarden kunnen zout zelf reguleren. Als ze een zoutsteen krijgen, nemen ze precies zoveel als hun lichaam nodig heeft, niet meer en niet minder. Dit zelfregulerend vermogen is bijzonder, omdat veel dieren bij vrije toegang tot zoiets lekkers gewoon te veel nemen.

Voeding en spijsvertering

Een paard heeft een kleine maag voor zijn lichaamsgrootte. Die maag past maar ongeveer 15 liter. Daardoor zijn paarden van nature ingesteld op meerdere kleine maaltijden per dag, net zoals ze in het wild de hele dag door grazen. Als ze te lang niets eten, kan maagzuur problemen geven.

Paarden kunnen niet overgeven. De slokdarm sluit zodanig af dat terugstroom vanuit de maag vrijwel onmogelijk is. Dit klinkt als een detail, maar het betekent dat gassen en verkeerd voedsel niet op die manier het lichaam kunnen verlaten. Dat is een van de redenen waarom koliek (buikpijn) bij paarden zo gevaarlijk kan zijn.

Ze drinken tussen de 25 en 55 liter water per dag, afhankelijk van het weer en de inspanning. In de zomer of na intensief werk kan dat oplopen tot wel 70 liter. Voldoende schoon water is dan ook geen luxe, maar een basisvereiste.

Rassen, tanden en leeftijd

Er bestaan naar schatting ruim 350 verschillende paardenrassen wereldwijd. Van de kleine Shetlandpony tot het zware Belgische trekpaard, de variatie is enorm. Elk ras is door eeuwen van gerichte fokkerij aangepast aan een specifiek klimaat of gebruik.

Je kunt de leeftijd van een paard schatten aan de hand van zijn tanden. Jonge paarden hebben melktanden die geleidelijk worden vervangen door blijvende tanden. De vorm en slijtage van die tanden veranderen op voorspelbare momenten, waardoor een dierenarts of ervaren fokker vrij nauwkeurig kan schatten hoe oud een paard is.

Paarden worden gemiddeld 25 tot 30 jaar oud. Uitzonderingen komen voor: er zijn gedocumenteerde gevallen van paarden die 40 jaar of ouder werden. De oudste paard ooit waarvan de leeftijd betrouwbaar is vastgelegd, was “Old Billy”, een Brits trekpaard dat in 1822 stierf op 62-jarige leeftijd.

Minder bekende weetjes over paarden

• Paarden kunnen niet ademen via de mond. Ze zijn verplichte neusademers, wat betekent dat bij een verstopte neus de ademhaling direct in gevaar komt.
• Een paard heeft 205 botten in zijn lichaam. Mensen hebben er 206.
• Paarden herkennen gezichten, ook van mensen die ze al lang niet hebben gezien. Onderzoek wijst uit dat ze emoties op mensengezichten kunnen onderscheiden.
• De hoeven van een paard groeien continu, vergelijkbaar met menselijke nagels. Ze moeten elke zes tot acht weken worden bijgehouden door een hoefsmid.
• Paarden kunnen niet bewust boeren. Net als bij braken zit de anatomie dat in de weg.
• Ze hebben een geheugen dat vergelijkbaar is met dat van olifanten. Negatieve ervaringen vergeten ze zelden, positieve ook niet.

Feiten over paardensnelheid en kracht

Een volbloed renpaard haalt een topsnelheid van rond de 70 kilometer per uur. Het snelste paard ooit gemeten, de Quarter Horse, bereikt over een korte afstand zelfs zo’n 88 kilometer per uur. Gewone rijpaarden bewegen in galop tussen de 40 en 50 kilometer per uur.

Trekpaarden kunnen indrukwekkende gewichten verplaatsen. Een zwaar Belgisch trekpaard kan in teamverband lasten van tienduizenden kilo’s in beweging zetten. Dat verklaart waarom trekpaarden tot diep in de twintigste eeuw onmisbaar waren in de landbouw en bouw.

Of je nu net begint met paardrijden of al jaren in de stal staat, paarden blijven verbazen. Hoe beter je begrijpt hoe ze denken, voelen en functioneren, hoe beter het contact met een paard wordt. De mooiste weetjes over paarden zijn dan ook niet alleen leuk om te weten, maar helpen je ook om een fijner en veiliger samenspel te ontwikkelen.