Zeeschildpadden zijn fascinerende dieren met een hoop verrassende eigenschappen. Ze leven al meer dan 100 miljoen jaar op aarde, overleven enorme afstanden in open zee en hebben een leven vol bijzondere gewoonten. Hieronder vind je de meest opvallende weetjes over de zeeschildpad, van hun tanden (of het gebrek eraan) tot hoe klimaatverandering hun voortbestaan bedreigt.
Er zijn precies 7 soorten zeeschildpadden
Veel mensen denken dat “de zeeschildpad” één soort is, maar er bestaan er zeven. De bekendste zijn de lederschildpad, de groene zeeschildpad, de onechte karetschildpad en de echte karetschildpad. Ze verschillen flink van elkaar in grootte, gewicht en wat ze eten. De lederschildpad is de grootste: die kan meer dan twee meter lang worden en ruim 900 kilogram wegen. De kleinste soort, de Kemps-ridleyschildpad, is met een schild van ongeveer 60 tot 70 centimeter stukken compacter.
Zeeschildpad weetjes over hun tanden: ze hebben er geen
Zeeschildpadden zijn volledig tandloos. Dat klinkt als een nadeel, maar hun snavel is zo goed aangepast aan hun voedsel dat ze prima zonder kunnen. Groene zeeschildpadden eten vooral zeegras en wieren en hebben een kartelrand aan hun bek waarmee ze dat afknabbelen. Karetschildpadden eten liever sponsdieren en weekdieren en hebben een puntige, harde snavel die hen daarvoor perfect uitrust. Elke soort heeft zijn eigen snavelvorm, aangepast aan het menu.
Hun schild bestaat uit botten, niet uit hoorn
Het schild van een zeeschildpad is geen losse laag; het zit vast aan hun ruggengraat en ribben. Het bestaat uit wel 60 afzonderlijke botplaten die samengroeien tot één geheel. Bovenop die botplaten zit een laag hoornplaten, schubben of bij de lederschildpad een leerachtige huid. Anders dan landschildpadden kunnen zeeschildpadden zich niet terugtrekken in hun schild, de ledematen steken er altijd uit. Dat maakt ze in het water wendbaar, maar ook kwetsbaar voor roofdieren op het strand.
Ze leggen altijd eieren op het strand waar ze zelf geboren zijn
Een van de meest bijzondere weetjes over zeeschildpadden is hun navigatievermogen. Vrouwtjes komen altijd terug naar hét strand waar ze zelf uit het ei kwamen, soms duizenden kilometers verderop. Ze gebruiken daarvoor onder andere het magnetische veld van de aarde als kompas. Eenmaal op het strand graven ze een kuil, leggen ze 80 tot 120 eieren en bedekken alles met zand. Daarna zwemmen ze weer weg, zonder ooit terug te keren naar de jongen. De temperatuur van het nest bepaalt het geslacht van de jongen: warmere nesten leveren meer vrouwtjes op.
Klimaatverandering raakt ze op twee manieren
Hogere temperaturen op stranden leiden tot een onevenwichtige verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke zeeschildpadden. Omdat warmere nesten meer vrouwtjes opleveren, dreigen bepaalde populaties op termijn te weinig mannetjes te hebben om zich voort te planten. Daarnaast zorgen stijgende zeespiegels ervoor dat stranden verdwijnen of vaker overspoeld worden, waardoor nesten het niet overleven. Het WWF beschrijft dit als een van de grootste bedreigingen voor zeeschildpadden wereldwijd.
Ze worden oud, maar hoe oud precies weet niemand zeker
Zeeschildpadden leven lang. Schattingen lopen uiteen, maar veel soorten worden vermoedelijk 60 tot 80 jaar oud, en sommige mogelijk nog ouder. Het is lastig te meten, omdat wetenschappers dieren jarenlang moeten volgen. Wat wel vaststaat: zeeschildpadden worden pas geslachtsrijp op een leeftijd van ergens tussen de 20 en 30 jaar, afhankelijk van de soort. Daardoor duurt het lang voordat een populatie herstelt als er veel dieren sterven.
Ze slapen onder water
Zeeschildpadden ademen lucht, maar brengen het grootste deel van hun leven onder water door. Om te slapen houden ze het simpel: ze zoeken een rustige plek op de zeebodem of nestelen zich onder een rotsrand en houden de adem in. Afhankelijk van de watertemperatuur en hun activiteitsniveau kunnen ze dan meerdere uren onder water blijven. Bij lage temperaturen daalt hun stofwisseling zo sterk dat sommige soorten urenlang kunnen rusten zonder te ademen.
Plastic zakken zijn dodelijk voor ze
Zeeschildpadden die kwallen eten, zien plastic zakken aan voor hun favoriete prooi. Ze slikken dat plastic in, wat tot verstikking of interne beschadigingen leidt. Vissersnetten vormen een andere grote bedreiging: schildpadden raken verstrikt en kunnen niet meer omhoog om adem te halen. Wereldwijd werken organisaties als het WWF samen met vissers om netten te gebruiken die schildpadden minder snel vangen, met zogenoemde schildpaduitloopapparaten (TEDs) als bekendste voorbeeld.
Zeeschildpadden zijn dieren die de wereld al lang voor de mensen kenden en een ingewikkeld leven leiden, verspreid over oceanen en stranden op meerdere continenten. Hoe meer je erover weet, hoe duidelijker het wordt waarom hun bescherming zo ingewikkeld en tegelijk zo belangrijk is.