De pimpelmees zit boordevol verrassingen. Dit kleine vogeltje met zijn opvallende blauwe petje is meer dan alleen een vertrouwde bezoeker van je tuin. Hieronder vind je de meest bijzondere weetjes over de pimpelmees, van zijn verborgen superkracht tot zijn onverwachte gedrag.
Weetjes pimpelmees: wat hem uniek maakt
De pimpelmees (Cyanistes caeruleus) is een van de meest herkende tuinvogels van Nederland. Zijn blauwe petje, gele buik en witte wangen maken hem onmiskenbaar. Maar achter dat kleurrijke uiterlijk schuilt een aantal opvallende eigenschappen die de meeste mensen niet kennen.
Wat veel mensen niet weten, is dat het blauwe petje van de pimpelmees ultraviolet licht weerkaatst. Mensen zien dat niet, maar andere pimpelmezen wel. Voor hen ziet een pimpelmees er dus heel anders uit dan voor ons. Hoe feller de blauwe kleur in ultraviolet licht, hoe aantrekkelijker het mannetje is voor vrouwtjes. Het petje fungeert zo als een soort statussymbool.
Daarnaast is de pimpelmees een van de weinige vogelsoorten die actief gebruik maakt van geurkruiden in zijn nest. Mannetjes brengen takjes van planten zoals lavendel en munt mee naar het nest. Wetenschappers denken dat deze planten werken als natuurlijk insectenwerend middel, waardoor parasieten minder kans krijgen bij de jongen.
Een geheugen om van te leren
De pimpelmees legt een indrukwekkend geheugen aan de dag. In de herfst en winter verschuilt hij kleine voedselvoorraadje op tientallen verschillende plekjes: achter boomschors, in spleten of onder bladeren. Dat hij die plekjes ook daadwerkelijk terugvindt, is al bijzonder. Maar nog opmerkelijker is dat hij onthoudt welk voedsel in welk voorraadje zit en wanneer hij het heeft verstopt. Zo weet hij bedorven eten te vermijden en grijpt hij het meest waardevolle voedsel als eerste.
Klein maar vechtlustig
De pimpelmees weegt slechts zo’n 11 gram, maar laat zich niet zomaar opzij duwen. Hij is bekend om zijn strijdlustige karakter, ook tegenover veel grotere soorten. Bij voederbakjes staat hij zijn mannetje tegenover de koolmees, die duidelijk groter en zwaarder is. Hij weet door slimme timing en snelheid toch aan zijn trekken te komen.
Dat karakter zie je ook terug in zijn nest. De pimpelmees nestelt graag in nestkasten met een kleine invloegopening. Een gaatje van 28 millimeter is ideaal: groot genoeg voor hemzelf, maar te klein voor de meeste concurrenten. Hang je een nestkast op met een grotere opening, dan maakt de koolmees meer kans om hem te verdringen.
Veel geteld, toch niet altijd in beeld
Tijdens de Nationale Tuinvogeltelling, georganiseerd door Vogelbescherming Nederland, behoort de pimpelmees jaar na jaar tot de meest getelde soorten. Die grote aantallen wekken de indruk dat het heel goed gaat met deze vogel. Toch schommelen de aantallen van jaar tot jaar behoorlijk, afhankelijk van de beschikbaarheid van rupsen in het voorjaar. Jonge pimpelmezen worden bijna uitsluitend gevoerd met rupsen, en als die vroeg uitkomen door warme lentes, maar de eieren nog niet zijn uitgekomen, dan gaat dat ten koste van het broedsucces.
Wat de pimpelmees eet en waarom dat voor jou interessant is
In de zomer leeft de pimpelmees voornamelijk van insecten en rupsen. In de winter schakelt hij over op zaden, noten en vet. Pindakaas (zonder zout en suiker), ongezouten pinda’s en meelwormen zijn populaire keuzes bij de voedertafel. Een vetbol trekt hem snel aan. Door hem te voeren in de winter help je hem over de koudste periodes heen, al is bijvoeren in het voorjaar minder nodig zodra er genoeg insecten zijn.
De pimpelmees is meer dan een vrolijk vlekje kleur in de tuin. Van zijn ultraviolette petje tot zijn scherpe geheugen en strijdlustige persoonlijkheid: dit kleine vogeltje verdient een tweede blik.