Water is het meest gewone en tegelijk het meest bijzondere spul op aarde. Een paar weetjes over water: een mens drinkt in zijn hele leven gemiddeld 75.000 liter water, het menselijk lichaam bestaat voor ongeveer 60% uit water, en vloeibaar water bestaat al meer dan 3,8 miljard jaar op aarde. Hierna vind je de meest opvallende feiten op een rij.
Hoeveel water drink je eigenlijk in een leven?
Over je hele leven drink je gemiddeld 75.000 liter water. Dat klinkt als een enorme hoeveelheid, maar als je dat deelt over pakweg 80 jaar, kom je uit op roughly 2,5 liter per dag. Wat veel mensen niet weten: slechts 10% daarvan is kraanwater. De rest komt van mineraalwater, bronwater, thee, koffie, sap en vocht uit eten.
Groente en fruit bestaan voor 80 tot 95% uit water. Een komkommer bevat bijna alleen maar water. Zelfs een boterham bevat nog zo’n 35% vocht. Je drinkt dus meer dan je denkt, ook zonder een glas in je hand te houden.
Weetjes over water en het menselijk lichaam
Je lichaam bestaat voor ongeveer 60% uit water. Bij baby’s is dat zelfs rond de 75%. Bloed bestaat voor zo’n 90% uit water. Dat maakt water onmisbaar voor bijna elke lichaamsprocess: temperatuurregulatie, spijsvertering, het afvoeren van afvalstoffen en het vervoeren van voedingsstoffen.
Al bij 1 tot 2% vochtverlies merk je de gevolgen: minder concentratie, hoofdpijn en vermoeidheid. Bij 10% vochtverlies wordt het levensbedreigend. Je nieren filteren elke dag ongeveer 180 liter bloed en produceren daarbij zo’n 1,5 liter urine. Die rest verdwijnt via zweet, ademhaling en ontlasting.
Opvallende eigenschappen van water
Water is chemisch gezien een vreemde stof. Bij de meeste vloeistoffen neemt het volume toe bij verhitting en af bij afkoeling. Water doet dat ook, maar tot 4 graden Celsius. Daarna gaat ijs juist uitzetten in plaats van krimpen. Dat is waarom ijs drijft op water. Zonder die eigenschap zou ijs zinken, meren van beneden af bevriezen en het leven in open water nauwelijks mogelijk zijn.
Water heeft ook een hoge oppervlaktespanning. Dat is waarom een naald op water kan blijven drijven, en waarom waterlopers over het wateroppervlak kunnen lopen. Moleculen aan het oppervlak trekken elkaar sterker aan dan de lucht erboven, waardoor er een soort film ontstaat.
Puur water geleidt stroom nauwelijks. Het zijn de opgeloste zouten en mineralen die water geleidend maken. Gedestilleerd water is vrijwel een isolator.
Water op aarde: meer dan genoeg, toch schaars
De aarde heeft enorm veel water: zo’n 1,386 miljard kubieke kilometer. Maar 97,5% daarvan is zout zeewater. Van het zoete water zit het grootste deel (ongeveer 69%) vast in gletsjers en poolijs. Slechts een fractie is direct beschikbaar als drinkwater in rivieren, meren en ondiep grondwater.
Toch valt er elke dag gemiddeld zo’n 119.000 kubieke kilometer regen en sneeuw op aarde. De watercyclus (verdamping, condensatie, neerslag) recyclet continu hetzelfde water. Het water dat jij vandaag drinkt, heeft misschien ooit door een dinosaurus gegolfd.
Verrassende weetjes over water in het dagelijks leven
- Een bad vullen kost gemiddeld 150 tot 200 liter. Douchen (5 minuten) verbruikt zo’n 50 tot 70 liter.
- Voor één kilo rundvlees is tijdens de productie ongeveer 15.000 liter water nodig (het zogeheten “virtueel water”).
- Een kop koffie van 125 ml heeft in de keten zo’n 140 liter water gekost, al het regenwater voor de koffieplant meegeteld.
- Het menselijk lichaam bevat geen reservoir voor water. Je kunt het niet “sparen”. Regelmatig drinken over de dag verspreid werkt beter dan één grote hoeveelheid in één keer.
- Warm water bevriest onder bepaalde omstandigheden sneller dan koud water. Dit fenomeen heet het Mpemba-effect, vernoemd naar een Tanzaniaanse scholier die het in de jaren zestig observeerde. Wetenschappers discussiëren er nog altijd over.
Kraanwater versus bronwater en mineraalwater
In Nederland is kraanwater een van de schoonste drinkwatersoorten ter wereld. Het wordt streng gecontroleerd op honderden stoffen. Toch drinkt de gemiddelde Nederlander maar een klein deel van zijn dagelijkse waterinname als kraanwater puur uit de kraan. Flessen mineraalwater komen van ondergrondse bronnen en bevatten van nature opgeloste mineralen zoals magnesium en calcium. Bronwater kan dezelfde herkomst hebben, maar hoeft niet aan dezelfde mineralengehaltes te voldoen als officieel mineraalwater.
Vanuit milieuperspectief is kraanwater verreweg de beste keuze. De CO2-uitstoot per liter kraanwater is een fractie van die van gebotteld water, als je transport en plastic meerekent.
Water is alomtegenwoordig, maar zit vol verrassingen. Van de unieke scheikundige eigenschappen tot de enorme hoeveelheid die je ongemerkt via voeding binnenkrijgt: hoe meer je erover weet, hoe bijzonderder die gewone kraan boven de gootsteen wordt.