Mars zit vol verrassingen. De rode planeet is kleiner dan je denkt, heeft de grootste vulkaan in het zonnestelsel en een dag duurt er net iets langer dan op aarde. Of je nu voor het eerst nieuwsgierig bent of al meer weet over Mars, deze weetjes laten zien hoe bijzonder onze buurplaneet eigenlijk is.
Hoe groot en zwaar is Mars eigenlijk?
Mars heeft een doorsnede van ongeveer 6.800 kilometer. Ter vergelijking: de aarde heeft een doorsnede van ruim 12.700 kilometer. Mars is dus ruwweg half zo groot. Wat betreft gewicht is het verschil nog groter: Mars weegt naar schatting 642 miljard miljard ton, volgens de Universiteit Leiden. Dat is ongeveer tien keer zo licht als de aarde. Als je op Mars zou staan, zou je zwaartekracht zo’n 38% van die op aarde zijn. Een persoon van 80 kilo weegt er nog geen 31 kilo.
Weetjes over Mars: de opvallendste feiten op een rij
- Een dag op Mars duurt 24 uur en 37 minuten. Dat is maar een klein stukje langer dan een aardse dag, wat Mars uniek maakt onder de planeten.
- Een jaar op Mars duurt bijna twee aardse jaren. Mars legt een veel grotere baan om de zon af en doet daar 687 aardse dagen over.
- Mars heeft twee manen: Phobos en Deimos. Ze zijn klein en onregelmatig van vorm, en lijken meer op grote asteroïden dan op onze maan.
- De vulkaan Olympus Mons is de grootste in het zonnestelsel. Hij is ongeveer 22 kilometer hoog, bijna drie keer zo hoog als de Mount Everest.
- De Valles Marineris is een van de grootste kloven ter wereld. Dit klofenstelsel strekt zich ruim 4.000 kilometer uit en is op sommige plekken 7 kilometer diep.
- De atmosfeer van Mars bestaat voor meer dan 95% uit koolstofdioxide. Er is nauwelijks zuurstof aanwezig, waardoor mensen er zonder bescherming niet kunnen overleven.
- Temperaturen op Mars lopen sterk uiteen. Rond de evenaar kan het overdag tot ongeveer 20 graden Celsius worden, maar ’s nachts zakt de temperatuur naar min 80 graden of lager.
- Mars heeft geen global magnetisch veld. Dat betekent dat de planeet weinig bescherming biedt tegen kosmische straling, een uitdaging voor toekomstige bemande missies.
- Er zijn stofstormen die de hele planeet kunnen bedekken. Deze stormen kunnen maandenlang aanhouden en maken het moeilijk voor zonnepanelen op Mars-rovers om energie te verzamelen.
- Er zijn aanwijzingen voor vloeibaar water in het verleden. Onderzoekers hebben gedroogde rivierbeддingen en mineralen gevonden die alleen in water ontstaan. Of er nu nog vloeibaar water aanwezig is, staat niet vast.
Waarom is Mars rood?
De rode kleur van Mars komt door ijzeroxide, wat je misschien beter kent als roest. Het oppervlak bevat veel ijzerhoudende mineralen die in de loop van miljarden jaren zijn geoxideerd. Het fijne stof verspreidt zich gemakkelijk door de dunne atmosfeer en geeft de lucht boven Mars die karakteristieke roestbruine tint. Zelfs de zonsondergangen zien er daardoor anders uit dan op aarde: overdag is de lucht rozig-oranje en bij zonsondergang kleurt de hemel juist blauw.
Mars van binnen: hoe ziet de structuur eruit?
Mars heeft, net als de aarde, een gelaagde opbouw met een korst, een mantel en een kern. De kern bestaat waarschijnlijk voor een groot deel uit ijzer en zwavel. Uit metingen van de NASA-lander InSight is gebleken dat Mars nog steeds lichte marsbeвingen kent, zogeheten “marsquakes”. Dat toont aan dat de planeet geologisch niet volledig stil is. De korst van Mars is op veel plekken dikker dan die van de aarde, wat mede verklaart waarom vulkanen zoals Olympus Mons zo groot konden worden zonder dat de vulkanische plek verschoof.
Heeft Mars seizoenen?
Ja, Mars heeft seizoenen. De planeet staat iets schever gekanteld op zijn as dan de aarde, en heeft daarmee vier seizoenen. Omdat een Marsjaar bijna twee keer zo lang duurt als een aardjaar, duren die seizoenen ook veel langer. In de winter groeien de poolkappen van bevroren koolstofdioxide (droogijs) en in de zomer krimpen ze weer. Aan de zuidpool bevindt zich ook een laag permanent bevroren waterijs.
Hoeveel ruimtevaartuigen zijn er naar Mars gestuurd?
Tientallen missies zijn naar Mars gestuurd, maar lang niet alle waren succesvol. Vroege Sovjet- en Amerikaanse missies mislukten vaak door technische problemen. Succesvolle verkenners zijn onder andere de NASA-rovers Curiosity en Perseverance, die nog altijd actief zijn op het Marsoppervlak. Perseverance is ook bezig met het verzamelen van gesteentemonsters die in een toekomstige missie naar de aarde teruggebracht zouden moeten worden.
Mars is een planeet die bij elke nieuwe ontdekking meer vragen oproept dan ze beantwoordt. Van zijn enorme vulkanen tot zijn stofstormen en aanwijzingen voor water: er is nog genoeg te leren. Wie de rode planeet beter wil begrijpen, volgt de resultaten van lopende ruimtemissies goed, want die brengen vrijwel elk jaar nieuwe weetjes over Mars aan het licht.