De capibara is het grootste knaagdier op aarde, en dat alleen al maakt hem bijzonder. Maar er zijn nog veel meer capibara weetjes die je verbazen. Deze vriendelijke reuzen uit Zuid-Amerika hebben een zwaar, vatvormig lichaam, een relatief klein hoofd en een roodachtige vacht op de rug. Ze leven semi-aquatisch, zijn uitstekende zwemmers en staan bekend om hun opvallend rustige karakter. Hier lees je de meest interessante feiten op een rij.
Hoe groot wordt een capibara precies?
Een volwassen capibara kan tussen de 35 en 65 kilogram wegen. Sommige exemplaren groeien uit tot wel 1,2 meter lang en zo’n 60 centimeter hoog. Daarmee zijn ze vergelijkbaar met een middelgrote hond, maar dan in knaagdierformaat. Vrouwtjes zijn gemiddeld iets zwaarder dan mannetjes. De grootste capibara’s leven voornamelijk in de llanos van Venezuela en Colombia, waar voedsel en water in overvloed aanwezig zijn.
Capibara weetjes over hun leven in het water
Capibara’s zijn semi-aquatische dieren. Ze brengen een groot deel van hun dag door in of vlakbij water en kunnen tot vijf minuten onder water blijven. Hun ogen, oren en neusgaten zitten hoog op de kop, zodat ze bijna volledig ondergedoken kunnen zwemmen terwijl ze toch goed waarnemen. Ze gebruiken water ook als vluchtroute voor roofdieren zoals jaguars, caimans en anaconda’s.
Tussen de tenen hebben capibara’s lichte zwemvliezen, net genoeg om soepel door het water te bewegen. Ze schudden het water er snel af en drogen snel op, maar zoeken in de hitte ook bewust de modder en het water op om af te koelen. Ze hebben geen zweethonden.
Wat eten capibara’s?
Capibara’s zijn uitsluitend planteneters. Ze eten voornamelijk gras, waterplanten, fruit en boomschors. Een volwassen capibara eet per dag zo’n drie tot vier kilogram plantaardig voedsel. Omdat gras en andere ruwe planten moeilijk verteerbaar zijn, hebben capibara’s een groot maagdarmstelsel dat speciaal is aangepast aan het verteren van vezels.
Net als konijnen eten capibara’s soms hun eigen uitwerpselen opnieuw op. Dit klinkt vies, maar het is een slimme strategie: zo halen ze extra voedingsstoffen uit voedsel dat de eerste keer nog niet volledig is verteerd. Dit gedrag heet caecotrofie.
Sociale dieren met een duidelijke structuur
Capibara’s leven in groepen van gemiddeld tien tot dertig dieren, soms zelfs meer in het droge seizoen wanneer waterbronnen schaars worden. Elke groep heeft een dominant mannetje dat de groep leidt en beschermt. Vrouwtjes en jongere mannetjes vormen de rest van de groep, waarbij onderlinge agressie relatief weinig voorkomt.
Ze communiceren op verrassend veel manieren. Ze blaten, fluiten, piepen, blaffen en maken klikkende geluiden. Jonge capibara’s maken hoge piepjes als ze hun moeder zoeken. De groep reageert snel op alarmgeluiden en vlucht meteen naar het water als er gevaar dreigt.
Verrassende capibara weetjes over hun tanden
Als echte knaagdieren hebben capibara’s opvallend grote, oranje-gekleurde voortanden. Die kleur komt door ijzer in het glazuur, wat de tanden extra hard en slijtvast maakt. De tanden groeien hun hele leven door, want het harde gras dat ze eten slijt ze voortdurend af. Een capibara die geen geschikt voedsel heeft om op te kauwen, kan in de problemen komen als de tanden te lang worden.
Capibara’s en andere dieren: onverwacht vriendelijk
Online zijn capibara’s beroemd geworden als de “vriendelijkste dieren ter wereld”. Op foto’s en video’s zie je ze regelmatig samen met andere soorten: aapjes die op hun rug zitten, vogels die op hun hoofd rusten, krokodillen die naast ze liggen. Dit is niet alleen een internetfenomeen. In het wild leven capibara’s inderdaad opvallend vredig naast andere dieren, waarschijnlijk doordat ze zelf geen vleeseters zijn en daardoor weinig bedreiging vormen.
In dierentuinen en wildparken zijn capibara’s bekende “social connectors”: andere dieren komen vaak vanzelf bij ze in de buurt. Dit maakt ze populair in interactieve dierentuinen.
Voortplanting en jongen
Na een draagtijd van ongeveer 150 dagen worden er gemiddeld vier tot acht jongen geboren. Capibara-jongen zijn opvallend goed ontwikkeld bij de geboorte. Ze kunnen al lopen en zwemmen binnen enkele uren. Ze worden gezoogd door meerdere vrouwtjes in de groep, niet alleen door de eigen moeder. Dit collectieve zogen helpt de overlevingskansen van de jongen te vergroten.
Capibara’s worden in het wild gemiddeld zes tot tien jaar oud. In gevangenschap, met goede verzorging, halen ze soms twaalf jaar.
Verspreiding en leefgebied
Capibara’s leven in bijna heel Zuid-Amerika, van Venezuela en Colombia tot Argentinië. Ze zijn nooit inheems in Chili en een klein deel van het zuiden van het continent. Ze hebben altijd water nodig in de buurt, zoals rivieren, meren, moerassen of overstromingsvlakten. In stedelijke gebieden in Brazilië duiken ze tegenwoordig vaker op, omdat hun leefgebied krimpt door landbouw en stadsuitbreiding.
Of je nu een dierenliefhebber bent of gewoon benieuwd was naar een paar leuke weetjes: de capibara is een dier dat echt verrassingen biedt. Van zijn zwemdrift en caecotrofie tot zijn opvallende sociale leven en vriendelijke reputatie, er is meer aan deze rustige reus dan je op het eerste gezicht zou denken.