Een egel heeft maar liefst 7.000 tot 8.000 stekels op zijn rug. Dat is één van de meest opvallende egel weetjes, maar er valt nog veel meer te ontdekken over dit bijzondere dier. Egels leven al miljoenen jaren op aarde en zijn op veel manieren uniek. Hieronder vind je de interessantste feiten op een rij.
De stekels van de egel: hoe werken ze?
Die duizenden stekels zijn eigenlijk holle haren van verhard eiwit (keratine), hetzelfde materiaal als menselijke nagels. Een volwassen egel heeft er gemiddeld 7.000 tot 8.000. Elke stekel is verbonden met een klein spiertje, zodat de egel ze rechtop kan zetten als hij zich bedreigd voelt. Bij gevaar rolt de egel zich op tot een stekelige bal, met de zachte buikzijde volledig beschermd aan de binnenkant.
De stekels worden regelmatig vervangen. Een jonge egel heeft bij de geboorte al zachte, witte stekels onder de huid, die kort na de geboorte doorbreken. Daarna volgt een tweede set donkerdere stekels. Pas na een paar maanden krijgt de jonge egel zijn definitieve volwassen stekels.
Slaapgedrag: de winterslaap van de egel
Egels houden winterslaap, meestal van november tot maart. Tijdens de winterslaap daalt de lichaamstemperatuur sterk en vertraagt de hartslag enorm. Normaal klopt het hart van een egel zo’n 190 keer per minuut; tijdens de winterslaap kan dat dalen naar nog geen 20 slagen per minuut. De egel leeft in die periode op zijn vetreserves. Daarom is het voor egels belangrijk om in het najaar voldoende te eten en minstens 600 gram te wegen voor ze de winterslaap ingaan.
Wat eet een egel?
Egels zijn echte alleseten, maar het menu bestaat vooral uit insecten, wormen, slakken, duizendpoten en af en toe een kleine kikker of muis. Ze zijn daarmee nuttige tuinbewoners, want ze houden schadelijke insecten en slakken in toom. Egels zoeken ’s nachts actief naar voedsel en kunnen in één nacht wel twee kilometer afleggen.
Koemelk is voor egels juist slecht: ze zijn lactose-intolerant en kunnen er ernstig diarree van krijgen. Wil je een egel in je tuin helpen? Geef dan water of ongezouten kattenvoer.
Bijzondere egels weetjes over zintuigen en gedrag
Egels hebben een slecht gezichtsvermogen, maar hun neus maakt dat meer dan goed. Ze gebruiken hun reukzin intensief om voedsel te vinden en gevaar te herkennen. Ook hun gehoor is uitstekend. Ze zijn schemerings- en nachtdieren, dus overdag zie je ze zelden actief.
Een minder bekend gedrag is “zelfzalving”: egels likken soms opvallende geuren of smaken van planten of andere stoffen en maken er een schuimend speeksel van, waarmee ze hun stekels insmeren. Wetenschappers zijn het nog niet volledig eens over waarom ze dat doen. Mogelijke verklaringen zijn camouflage, afschrikking van parasieten of een betere herkenbaarheid bij soortgenoten.
Vijanden van de egel
Dassen zijn een van de weinige dieren die een opgerolde egel toch kunnen openbreken, dankzij hun sterke klauwen. Ook vossen proberen het soms. Jonge egels zijn kwetsbaarder dan volwassen exemplaren. In de lucht vormen uilen (zoals de ransuil) een bedreiging, omdat ze de egel van bovenaf aanvallen en zo de zachte buik kunnen bereiken.
Tegenwoordig is de mens een grote bedreiging: verkeer, grasmaaiers, pesticiden en het verdwijnen van tuinen met voldoende schuilplaatsen zorgen ervoor dat de egelpopulatie in Nederland al jaren onder druk staat.
Voortplanting en jongen
Het paringsseizoen van egels valt in het voorjaar en de zomer. Het vrouwtje draagt de jongen gemiddeld 35 dagen. Een nestje telt meestal vier tot zes egeltjes. De moeder zorgt alleen voor de jongen. Na zo’n zes tot acht weken zijn de jonge egels zelfstandig en gaan ze op eigen avontuur. Egels leven in het wild gemiddeld twee tot vijf jaar, maar in een veilige omgeving kunnen ze ouder worden.
Meer weetjes over egels op een rij
- Egels kunnen goed zwemmen, maar hebben daarna moeite met uit het water klimmen. Een gladde vijverwand is levensgevaarlijk voor ze.
- Ze leggen per nacht soms meer dan twee kilometer af op zoek naar voedsel.
- Egels zijn solitaire dieren en leven niet in groepsverband.
- Ze kunnen flooien bij zich dragen, maar dat zijn egelspecifieke vlooien die mensen niet aantasten.
- De naam “egel” is verwant aan het Engelse “hedgehog”: het dier wühlt graag door heggen en struiken op zoek naar voedsel.
- Egels geven geluid: ze snuffelen, grommen en piepen, vooral tijdens het paren.
Egels zijn veel interessanter dan ze op het eerste gezicht lijken. Of je nu een egel in je tuin hebt of gewoon nieuwsgierig bent: deze weetjes laten zien hoe bijzonder dit kleine dier is. Wil je egels helpen? Zorg voor een hoop bladeren of takken in een rustige hoek van je tuin. Zo bied je ze een veilige plek voor de winterslaap.