Cavia’s zijn veel bijzonderder dan de meeste mensen denken. Ze worden al kant-en-klaar geboren met vacht en open ogen, ze kunnen niet zelf vitamine C aanmaken en ze communiceren op manieren die je misschien nog nooit zijn opgevallen. Hieronder vind je de leukste en meest verrassende cavia weetjes op een rij.
Cavia’s worden geboren als kleine volwassenen
Een pasgeboren cavia ziet er al helemaal “af” uit. De jonkies zijn volledig behaard, hebben open ogen en kunnen binnen enkele uren al zelfstandig rondlopen en knabbelen. Dat is heel anders dan bij hamsters of ratten, die blind en kaal ter wereld komen. Een cavia-moeder draagt haar jongen gemiddeld zo’n 63 tot 70 dagen, wat opvallend lang is voor een klein knaagdier. Die lange draagtijd verklaart meteen waarom de jongen zo ver ontwikkeld zijn bij de geboorte.
Ze kunnen geen vitamine C aanmaken
Dit is een van de bekendste maar ook meest onderschatte cavia weetjes: net als mensen kunnen cavia’s geen vitamine C zelf produceren. Ze zijn volledig afhankelijk van wat ze binnenkrijgen via voeding. Een tekort leidt snel tot scheurbuik, met symptomen als gewrichtspijn, tandvleesproblemen en lusteloosheid. Verse groenten zoals paprika, peterselie en broccoli zijn daarom geen luxe maar dagelijkse noodzaak. Paprika bevat zelfs meer vitamine C dan veel soorten fruit en is bovendien populair bij de meeste cavia’s.
Hun tanden stoppen nooit met groeien
Cavia’s hebben zogenoemde “open wortels”, wat betekent dat hun kiezen en snijtanden hun hele leven blijven doorgroeien. Zonder voldoende slijtage door ruwvoer zoals hooi groeien de tanden scheef of te lang, waardoor eten pijnlijk of zelfs onmogelijk wordt. Hooi is dan ook de belangrijkste voedingsbron voor een cavia, niet alleen voor de spijsvertering maar ook voor het afslijten van het gebit. Cavia’s die te weinig hooi krijgen, ontwikkelen vaker tandproblemen.
Ze communiceren met een heel repertoire aan geluiden
Wie denkt dat cavia’s stilletjes zijn, heeft nog nooit een hongerige cavia meegemaakt. Ze maken een opvallend grote verscheidenheid aan geluiden. Het bekendste is het hoge “wheek-wheek” geluid, dat ze vaak maken als ze iets verwachten, zoals eten. Daarnaast rommelen en ronken ze om hun stemming aan te geven: een zacht gebrom kan tevreden zijn, maar een luid ratelend geluid is juist een waarschuwing of dominantiesignaal. Ook “purren” ze vergelijkbaar met katten, al betekent het bij cavia’s niet altijd hetzelfde.
Cavia’s zijn echte kuddedieren
In het wild leven cavia’s in groepen en ze zijn daar volledig op ingesteld. Een eenzame cavia is een ongelukkige cavia. Ze hebben sociaal contact nodig om zich goed te voelen, bij voorkeur met een soortgenoot. In verschillende landen, waaronder Nederland, wordt het houden van één cavia alleen dan ook als onwenselijk beschouwd. Twee of meer cavia’s houden is de norm. Let bij het samenstellen van een groep wel op geslacht: ongecastreerde mannetjes bij elkaar kunnen leiden tot conflicten.
Ze zijn van oorsprong uit Zuid-Amerika
De wilde voorouders van de huiscavia (Cavia porcellus) komen uit de Andes in Zuid-Amerika, in gebieden die nu bij Peru, Bolivia en Ecuador horen. Inheemse volkeren hielden cavia’s al duizenden jaren, oorspronkelijk als voedselbron. Later werden ze door Europese ontdekkingsreizigers meegenomen naar Europa, waar ze populaire huisdieren werden. Vandaag de dag worden cavia’s in sommige delen van Zuid-Amerika nog steeds als traditioneel gerecht gegeten, wat voor veel Europeanen een verrassing is.
Ze eten hun eigen ontlasting, en dat is heel normaal
Cavia’s produceren twee soorten keutels. De gewone, droge keutels ken je waarschijnlijk. Maar ze maken ook zachte, voedingsstof rijke keutels die rechtstreeks uit de anus worden gegeten. Dit klinkt vies, maar het is biologisch slim: bepaalde vitamines en micro-organismen uit de darmflora komen zo een tweede keer beschikbaar. Dit gedrag heet caecotrofie en is ook bij konijnen bekend. Je hoeft hier als eigenaar niets aan te doen; het is volledig normaal en zelfs gezond.
Interessante cavia weetjes op een rij
- Cavia’s hebben 4 tenen aan de voorpoten en 3 aan de achterpoten.
- Ze hebben een gezichtsveld van bijna 340 graden, wat helpt om roofdieren in het wild te spotten.
- Cavia’s slapen in korte dutjes verspreid over de dag en nacht; ze hebben geen vaste slaaptijden zoals mensen.
- De gemiddelde levensduur ligt op 4 tot 8 jaar, afhankelijk van verzorging en genetische aanleg.
- Er bestaan tientallen erkende rassen, van de korharige Engelse cavia tot de harige Peruaanse en de borstelige Abessijn.
- Cavia’s zweten niet via de huid; ze zijn gevoelig voor hitte en kunnen al bij temperaturen boven de 25 à 28 graden last krijgen van oververhitting.
Ze “popcornen” van blijdschap
Als een cavia blij is, kan het een gedrag vertonen dat eigenaren omschrijven als popcornen: plotselinge sprongetjes met een draai of schuddende beweging. Dit ziet er wat chaotisch uit maar is een duidelijk teken van opwinding of plezier. Jonge cavia’s doen dit vaker dan oudere, maar ook volwassen dieren popcornen soms als ze veel ruimte hebben of na het eten van een lekkernij. Het is een van de leukste dingen om te zien als cavia-eigenaar.
Cavia’s zijn klein maar verrassend complex. Als je weet waar je op moet letten, van hun geluiden en gedrag tot hun voedingsbehoefte, begrijp je veel beter wat ze nodig hebben en kun je ze de zorg geven die ze verdienen. Het leukste weetje is misschien wel dat ze je, mits goed verzorgd, actief en sociaal gezelschap geven voor vele jaren.