Gorilla’s zijn de grootste en sterkste apen op aarde, en ze zitten vol verrassingen. Of je nu nieuwsgierig bent naar hoe sterk ze zijn, hoe ze leven of wat ze eten, deze gorilla weetjes geven je een eerlijk en concreet beeld van één van de indrukwekkendste dieren op de planeet.
De zilverrug: de baas van de groep
Elke gorilla-groep heeft één leider: de zilverrug. Die naam komt van de opvallende zilverkleurige vacht op zijn rug, die verschijnt als een mannelijke gorilla volwassen wordt. Een zilverrug kan tot wel 1,85 meter groot worden en weegt bij volwassen mannetjes gemakkelijk tussen de 140 en 200 kilogram. Dat maakt hem niet alleen de grootste aap in de groep, maar ook de zwaarste aap ter wereld.
De zilverrug neemt alle belangrijke beslissingen voor de groep: wanneer ze eten, waar ze slapen en hoe ze reageren op gevaar. Bij een dreiging slaat hij op zijn borst en maakt luide geluiden om indringers af te schrikken. Dat is geen bluf: een zilverrug is sterk genoeg om een boom om te duwen.
Hoe sterk is een gorilla eigenlijk?
Een gorilla is naar schatting zes tot tien keer sterker dan een volwassen mens. Dat komt door hun enorme spiermassa, de structuur van hun armen en de manier waarop ze bewegen. Ze gebruiken hun armen bij het lopen, een manier van bewegen die “knuckle walking” heet: ze lopen op de knokkels van hun handen. Hierdoor zijn hun armen uitzonderlijk gespierd.
Ze kunnen takken openbreken die een mens met twee handen niet zou buigen. In gevangenschap zijn gorilla’s geobserveerd terwijl ze dikke bamboesstengels braken als waren het lucifers. Toch zijn gorilla’s van nature niet agressief. Gevechten binnen de groep zijn zeldzaam; de meeste conflicten worden opgelost met gedrag en geluid, niet met geweld.
Gorilla weetjes over hun dagelijks leven
Gorilla’s leven in groepen van gemiddeld 5 tot 30 individuen, altijd geleid door één zilverrug. De rest van de groep bestaat uit vrouwtjes, jongen en soms jongere mannetjes. Gorilla’s zijn dagdieren: ze zijn actief overdag en slapen ’s nachts in nesten die ze zelf bouwen van takken en bladeren, op de grond of in een boom.
Ze brengen een groot deel van de dag door met eten. Gorilla’s zijn voornamelijk planteneters: ze eten bladeren, stengels, wortels en vruchten. Een volwassen gorilla eet per dag wel 18 tot 20 kilogram plantenmateriaal. Sommige gorilla-soorten eten af en toe insecten, maar dat is een kleine aanvulling op hun dieet, geen hoofdgerecht.
Soorten gorilla’s: twee soorten, vier ondersoorten
Er bestaan twee gorilla-soorten: de westelijke gorilla en de oostelijke gorilla. Die zijn verder verdeeld in vier ondersoorten:
- Westelijke laaglandgorilla (meest voorkomend, ook in dierentuinen)
- Cross River-gorilla (uiterst zeldzaam, leeft in Nigeria en Kameroen)
- Berggorilla (leeft op grote hoogte in Oost-Afrika, ernstig bedreigd)
- Grauer-gorilla (ook wel oostelijke laaglandgorilla, leeft in de Democratische Republiek Congo)
De berggorilla is misschien wel de bekendste, mede door de documentaires over het werk van onderzoekers in de Virunga-vulkanen. Alle gorilla-soorten staan op de Rode Lijst van de IUCN als bedreigd of ernstig bedreigd.
Gorilla’s en mensen: verrassend veel overeenkomsten
Gorilla’s delen naar schatting 98 procent van hun DNA met mensen. Dat maakt ze, samen met chimpansees en bonobo’s, tot onze naaste verwanten in het dierenrijk. Die verwantschap zie je terug in hun gedrag: gorilla’s hebben emoties, leren van elkaar, spelen als ze jong zijn en rouwen bij de dood van een groepsgenoot.
Ze hebben ook vingerafdrukken, net als mensen. Elke gorilla heeft een uniek neuspatroon, waarmee onderzoekers individuen van elkaar onderscheiden, vergelijkbaar met hoe politie vingerafdrukken gebruikt bij mensen. Gorilla’s in gevangenschap hebben aangetoond dat ze gebarentaal kunnen leren en eenvoudige menselijke communicatie begrijpen.
Hoe oud worden gorilla’s?
In het wild worden gorilla’s gemiddeld 35 tot 40 jaar oud. In gevangenschap, waar ze geen roofdieren hoeven te vrezen en medische zorg krijgen, kunnen ze ouder worden. De oudst bekende gorilla in gevangenschap werd naar schatting meer dan 60 jaar oud. Vrouwtjes worden voor het eerst moeder rond hun tiende jaar; ze krijgen zelden meer dan drie tot vier jongen in hun leven. Een jong blijft de eerste jaren volledig afhankelijk van de moeder.
Bedreigd en beschermd
Alle gorilla-soorten worden bedreigd door habitatverlies, stroperij en ziekten. Gorilla’s zijn gevoelig voor menselijke ziekten, waaronder influenza en het coronavirus, omdat hun biologie zo dicht bij die van mensen ligt. In gebieden waar toerisme wordt toegelaten, gelden strenge regels: bezoekers moeten op minimaal zeven meter afstand blijven en mogen niet gaan als ze ziek zijn.
Beschermingsorganisaties en nationale parken in Rwanda, Oeganda en de Democratische Republiek Congo werken aan het herstel van gorilla-populaties. Bij de berggorilla zijn die inspanningen de afgelopen decennia zichtbaar succesvol geweest: de populatie is langzaam gegroeid, al blijft de soort ernstig bedreigd.
Gorilla’s zijn meer dan indrukwekkende dieren vanwege hun kracht of formaat. Ze leven in complexe sociale groepen, zijn intelligent, gevoelig en kwetsbaar tegelijk. Wie meer te weten wil komen over hun bescherming of gedrag, vindt betrouwbare informatie bij organisaties als de WWF en de IUCN.