Venus staat vol verrassende weetjes. Het is de tweede planeet vanaf de zon, draait in de verkeerde richting en is heter dan Mercurius, terwijl die veel dichter bij de zon staat. Of je nu toevallig bent gestuit op Venus aan de avondhemel of gewoon nieuwsgierig bent: de feiten over deze planeet zijn ronduit opvallend.
De basisfeiten over Venus op een rij
Venus staat op ongeveer 108 miljoen kilometer van de zon. Daarmee is het de tweede planeet in ons zonnestelsel, na Mercurius. Een jaar op Venus duurt maar 225 aardse dagen, want de planeet legt haar baan om de zon een stuk sneller af dan de aarde dat doet. Wat dan weer vreemd is: een dag op Venus duurt langer dan een jaar. Venus draait zo traag om haar eigen as dat één rotatie 243 aardse dagen kost. Een jaar is dus voorbij voordat de planeet één keer om zichzelf heeft gedraaid.
Qua grootte lijkt Venus sterk op de aarde. De diameter verschilt maar een paar honderd kilometer, en ook de massa is vergelijkbaar. Dat is waarom Venus weleens de “tweelingzus van de aarde” wordt genoemd. Maar verder lijkt de planeet in niets op onze thuis.
Verrassende weetjes over Venus die de meeste mensen niet kennen
Venus draait achterstevoren. Vrijwel alle planeten in ons zonnestelsel draaien dezelfde kant op om hun eigen as, maar Venus doet het tegenovergestelde. Als je op Venus zou staan, zou de zon in het westen opkomen en in het oosten ondergaan. Wetenschappers denken dat dit komt door een oude botsing of door de zwaartekrachtsinvloed van de zon in combinatie met de dichte atmosfeer.
Het oppervlak van Venus is gloeiend heet: de gemiddelde temperatuur ligt rond de 465 graden Celsius. Dat is warmer dan Mercurius, ook al staat Mercurius twee keer zo dicht bij de zon. De reden is het extreem dikke wolkendek van Venus, dat bestaat uit koolstofdioxide en zwavelzuur. Dit zorgt voor een enorm broeikaseffect dat de warmte vasthoudt. Zelfs ’s nachts daalt de temperatuur nauwelijks.
De atmosferische druk op het oppervlak van Venus is ongeveer 92 keer zo hoog als op aarde. Dat is vergelijkbaar met de druk op een kilometer of negen diep in de oceaan. Een mens zou daar in seconden worden geplet, ver voordat de hitte überhaupt een rol speelt.
Venus als “avondster” en “ochtendster”
Venus is het helderste object aan de nachtelijke hemel, na de maan. Dat komt omdat de dichte wolkenlaag een groot deel van het zonlicht weerkaatst. Door die hoge reflectiviteit (de zogenoemde albedo) is Venus goed zichtbaar met het blote oog, zelfs in de schemering. Vroeger dachten mensen dat het om twee verschillende sterren ging: de “avondster” (zichtbaar na zonsondergang) en de “ochtendster” (zichtbaar voor zonsopgang). Het zijn allebei dezelfde planeet.
Omdat Venus tussen de aarde en de zon beweegt, kun je haar door een telescoop in fasen zien, net als de maan. Galileo Galilei ontdekte dit in de zeventiende eeuw en gebruikte het als bewijs voor het heliocentrische model, waarbij de aarde om de zon draait en niet andersom.
Wat we weten over het oppervlak van Venus
Het oppervlak van Venus is moeilijk te bestuderen, omdat de dichte bewolking zichtbaar licht tegenhoudt. Ruimtevaartuigen gebruiken radar om erdoorheen te kijken. Uit die metingen blijkt dat Venus vol zit met vulkanen. Er zijn er meer dan 1.600 geïdentificeerd, waarvan een deel mogelijk nog actief is. Het oppervlak bestaat voor een groot deel uit uitgestrekte lavavlaktes, met hier en daar hoge bergen.
De Sovjet-Unie stuurde in de jaren zeventig en tachtig meerdere Venera-sondes naar het oppervlak. Die overleefden de landing, maar hielden het nooit langer dan een paar uur vol onder de extreme hitte en druk. Ze stuurden wel de eerste foto’s van het Venusiaanse oppervlak terug, die een rotsachtig, oranje-bruin landschap lieten zien.
Heeft Venus manen of ringen?
Nee. Venus heeft geen enkele maan en ook geen ringen. Dat maakt het een uitzondering in ons zonnestelsel. De meeste planeten hebben wel een of meerdere manen, maar Venus (en Mercurius) niet. Wetenschappers vermoeden dat Venus in het verleden mogelijk wel een maan had, maar dat die door de trage rotatie en zwaartekrachtsinvloeden ooit is verdwenen of teruggevallen op de planeet.
Weetjes over Venus: de snelle samenvatting
- Venus staat op 108 miljoen kilometer van de zon.
- Een jaar duurt 225 aardse dagen, een dag duurt 243 aardse dagen.
- De planeet draait achterstevoren: de zon komt op in het westen.
- De oppervlaktetemperatuur ligt rond de 465 graden Celsius.
- De atmosferische druk is 92 keer zo hoog als op aarde.
- Venus heeft geen maan en geen ringen.
- Het is het helderste object aan de nachthemel na de maan.
- Er zijn meer dan 1.600 vulkanen op het oppervlak ontdekt.
Venus is in veel opzichten het spiegelbeeld van de aarde, maar dan in een extreme versie. Vergelijkbare grootte, maar een giftige atmosfeer, moordende hitte en een omgekeerde rotatie. Juist die tegenstellingen maken Venus een van de meest fascinerende planeten in ons zonnestelsel, en een die wetenschappers nog lang bezig zal houden.